ضرورت تحول در مديريت تشكل هاي كوهنوردي - قسمت دوم

افشين سردشتي

خانه كوهنوردان كرج

چنانچه در نوشتار قبلي هم ذكر شده تدوين چشم‌انداز ، اولين گام در برنامه‌ريزي براي يك مجموعه كوهنوردي (مثل گروه يا هيئت) است. در اين قسمت درباره برنامه‌ريزي استراتژيك، روشها، اهداف و فرآيند آن بحث خواهيم كرد. قبل از شروع يك بار ديگر مراحل تدوين مديريت نوين يك تشكل كوهنوردي را يادآوري مي‌كنيم

يك - تدوين چشم انداز و اهداف كلان

دو - تدوين استراتژي (برنامه جامع) جهت دستيابي به اهداف كلان و متعاقب آن نيل به چشم انداز مديريت استراتژيك رويه‌اي جامع است كه از شناخت آغاز مي شود و تشكل را در مسير گام‌هاي بيشتر به جلو رهنمون مي‌كند. گامهايي كه به انجام كارهاي بزرگ نو و ارزشمند منجر مي‌گردد استراتژي عبارت است از طرح و نقشه، يعني نوعي مسير آگاهانه و مورد نظر، الگويي از يك سري اقدامات مشخص و در يك كلام ابزاري است كه جايگاه گروه يا هيئت را در محيط جامعه كوهنوردي در آينده‌اي مشخص تعيين مي‌نمايد

انواع روشهاي برنامه‌ريزي

اول - ارتجاعي: در اين روش برنامه‌ريزي (منسوخ شده) مديريت گروه رويكردي رو به عقب داشته و همچنان روشهاي قديمي و سنتي را مي‌پسند

دوم - غيرفعال: مديريت غيرفعال در جهت حفظ وضعيت موجود تلاش مي‌كند و آمادگي و تمايلي به تغيير و تنوع ندارد

سوم - فعال: در روش برنامه‌ريزي فعال، مديريت در جهت آينده خود برنامه‌ريزي مي‌كند و آينده‌نگري مهمترين وجه مميزه اين نوع مديريت است

چهارم - تعاملي: در اين روش هيئت مديره، آينده را آنچنان كه خود مي‌خواهد برنامه‌ريزي مي‌كند به عبارت بهتر اجازه نمي‌دهد گذران زمان و زندگي مسير حركت او را مشخص كند بلكه اين نوع مديريت منشأ اثر تحولات و اتفاقاتي است كه قرار است در آينده رخ دهند و مسير تحولات را به نفع گروه خود تغيير مي‌دهد

لذا با توجه به توضيحات فوق مشخص مي‌گردد كه برنامه‌ريزي روشي نظام‌مند و عقلاني براي بررسي آينده است تا معين شود چه كاري مي‌توان براي نيل به آينده مطلوب انجام داد و از آن مهم‌تر اينكه چگونه مي‌توان از آينده نامطلوب اجتناب كرد برنامه‌ريزي ماهيتاً با پيش‌بيني همراه است و اصولاً پيش از آنكه عملي انجام گردد بايد نوع كار و چگونگي آن را معلوم كند

اهداف برنامه ريزي

تعيين مسير

كاهش تاثير تغييرات

افزايش كارايي

افزايش اثربخشي

ويژگيهاي مهم برنامه‌ريزي

برنامه‌ريزي حتماً بايد آينده‌ مدار و با هدف گذاري دسترسي در زمان مشخص باشد

برنامه‌ريزي بايد پاسخگوي فعاليتهاي گروه در مقابل تغييرات باشد

فرآيند برنامه ريزي بلند مدت يك تشكل كوهنوردي

تعيين چشم‌انداز و رسالت گروه شامل بيانيه‌اي كلي درباره قصد، فلسفه و هدفهاي آن

تجزيه و تحليل گروه به نحوي كه وضعيت و توانايي‌هاي دروني آنرا نشان دهد

ارزيابي عوامل بيروني مثل سياستهاي دولت، فدراسيون، هيئت شهر و استان، ميزان توجه جامعه و جوانان به ورزش كوهنوردي و....

و بالاخره تشخيص گزينه دلخواه، هنگامي كه امكانات در پرتو رسالت و چشم‌انداز گروه سنجيده مي‌شود

درقسمت بعدي به چگونگي بررسي وضعيت دروني يك گروه يا هيئت جهت شناخت نقاط قوت و ضعف و چگونگي استفاده از آنها خواهيم پرداخت

ضرورت تحول در مديريت تشكل هاي كوهنوردي - قسمت اول

كوهنوردي را از ديرباز (به درستي) ورزشي گروهي معرفي كرده‌اند و براي فعاليتهاي آن باشگاه، گروه و تيم تاسيس كرده‌اند كه قدمت قديمي‌ترين آنها در ايران به حدود 50 سال پيش برمي‌گردد.صرف نظر از مشكلات و موانع كارهاي تشكيلاتي در كشور ما گروهها و باشگاههاي كوهنوردي آنچنان كه بايد و شايد نتوانسته‌اند نقش مهم و محوري خود را در پيشرفت كوهنوردي ايفا نمايند. البته اين موضوع ناقص اهميت و جايگاه گروهها در بخش توسعه و آموزش نيست.اما با نگاهي واقع بينانه متوجه مي‌شويم كه بسياري از فعاليتهاي مهم و برجسته كوهنوردي توسط كوهنوردان آزاد انجام مي‌شود و چه بسيار از اين كوهنوردان آزاد كه در ابتدا هركدام افتخار عضويت گروهي را داشته‌اند، اما براي دستيابي به اهداف مورد علاقه خود از كارگروهي دوري جسته‌اند. نگارنده در اين مقاله درصدد ريشه‌‌يابي علل جدايي كوهنوردان برجسته از گروهها نيست كه اين موضوع خود نوشتار ديگري را مي‌طلبد. بلكه در اين جا به دنبال يافتن راهكارهايي براي متحول ساختن اداره و سازماندهي گروهها هستيم تا جذابيت باقي ماندن در كنار گروهها هيچ گاه رنگ كهنگي و روزمره‌گي به خود نگيرد.تاكنون اصلي‌ترين توقعي كه اعضاء يك گروه از هيئت مديره گروه خود داشته‌اند مواردي همچون آموزش و تدوين برنامه‌هاي فصلي و اجراي آنها بوده است. اما امروز بايد گفت اين انتظارات حداقل‌هايي است كه مديريت يك تشكل كوهنوردي بايد آنرا ارائه نمايد. با نگاهي به برنامه‌هاي اجرا شده گروههاي كوهنوردي (از استانهاي مختلف) درمي‌يابيم كه عمدتاً برنامه‌هاي سالهاي قبل در سالهاي بعدنيز اجرا شده است آيا وظيفه يك گروه فقط تدوين تقويم ورزشي (معمولاً تكراري) است؟ به نظر مي‌آيد در سالهاي اخير كه علم مديريت اهميت و نقش اساسي خود را در توسعه و پيشرفت مقولات مختلف زندگي نشان داده و ثابت كرده است , ما نيز نبايد از بهره‌گيري از اصول علمي اين رشته براي متحول ساختن ساختار سنتي مديريت تشكل‌هاي كوهنوردي غافل بمانيم. البته در اينجا مجال پرداختن به كليه مباني علم مديريت كه قابل استفاده در مديريت تشكل‌هاي كوهنوردي باشد، وجود ندارد و فقط هدف طرح مسئله و استفاده از نظرات ديگر همنوردان در اين باب مي‌باشد. اما براي آنكه صرفاً طرح مسئله نكرده باشيم به برخي از اصول مهم مديريتي كه خلأ آن در گروهها و هيئت‌هاي كوهنوردي بيشتر احساس مي‌شود مي‌پردازيم

يك -تدوين چشم انداز و اهداف

شايد بتوان گفت مهمترين ضعف در سازماندهي تشكل‌هاي كوهنوردي عدم وجود و يا مبهم بودن چشم انداز و هدف نهايي آن تشكل است. مديريت يك گروه كوهنوردي اگر نداند براي چه، به چه منظور، تا كي و چگونه بايد اعضاء خود را به كوهستان بفرستد در زمينه پيشرفت و بهبود گامي برنخواهد داشت و همچون اتومبيلي است كه دور يك ميدان تا مدتها در حال چرخيدن است اما وارد هيچ يك از خيابانهاي منشعب از ميدان نمي‌شود. چون مسير آينده خود را نمي‌داند و يا مشخص نكرده است. هرچند راننده اين خودرو مي‌تواند مدعي باشد كه مدتها در حال حركت و پويش بوده اما تحرك او تحركي بي‌ثمر و بدون دستيابي به مقصدي مشخص بوده است چشم انداز يك تشكل كوهنوردي (اعم از گروه و يا هيئت) بايد واقع بينانه، ملموس و به دور از ابهام، كلي‌گويي و بلندپروازي و داراي ظرف زماني باشد. چشم انداز در واقع مقصد نهايي و مطلوب آرماني است كه يك گروه يا هيئت در مدت زمان مشخصي ميل دارد به آن دست يابد. بنابراين براي انتخاب صحيح چشم انداز لازم است فاكتورهايي مثل موقعيت و جايگاه حال حاضر گروه، قابليتهاي نيروي انساني، منابع مالي و پشتيباني، امكانات و تجهيزات سابقه و موقعيت اجتماعي گروه و... دقيقاً مورد پژوهش و بررسي و شناخت قرار گيرند تا براساس اين مفروضات و واقعيات چشم اندازي درست و قابل دسترس طراحي گردد. در قسمتهاي بعدي اين نوشتار به ديگر نكات مهم در تدوين اهداف و چشم انداز و همچنين ديگر اصول مهم براي مديريت علمي گروههاي كوهنوردي اشاره خواهم كرد

افشين سردشتي - عضو خانه كوهنوردان كرج

اهميت آب در كوهنوردي

تامين آب بدن فردي كه در حال صعود به ارتفاعات است ؛ حائز اهميت فراواني مي باشد . كوهنورد در حال صعود به ارتفاعات ؛ فعاليت عضلاني شديدي انجام مي دهد كه متعاقب آن عرق بصورت يك واكنش اتوماتيك ( به دستور مغز ) جهت مقابله با بالا رفتن دماي بدن از غدد ترشح كننده عرق يعني پوست ؛ ترشح مي شود . عرق ترشح شده تبخير شده و حرارت بدن را كم مي كند و با ترشح عرق بدن ؛ مقدار زيادي آب و همراه آن املاح از بدن فرد دفع مي شود كه بايستي هم آب و هم املاح دفع شده تامين و جبران گردد ؛ چرا كه در غير اين صورت عوارض وخيمي عارض فرد خواهد شد . كارشناسان تغذيه توصيه مي كنند كه در مراحل مختلف كوهنوردي ؛ آب سالم و بهداشتي در اختيار فرد بايد باشد تا به اندازه كافي آب بنوشد و جهت تامين املاح از دست رفته ؛ توصيه مي شود كه غذاي كوهنوردان كمي شورتر از حد معمول باشد

منبع تامين آب آشاميدني در برنامه هاي كوهنوردي از نظر بهداشتي بسيار مهم است . در برنامه هاي كوهنوردي دوروزه يا بيشتر كه آب همراه كوهنوردان تمام مي شود ؛ از منابع مختلفي جهت تهيه اب استفاده مي گردد . پس بايد در تظر داشت كه برداشت آب از سرچشمه چشمه ها ؛ يعني محلي كه آب از دل كوه و صخره بيرون مي زند مناسب است ولي برداشت آب از آبهاي راكد و جاري ؛ خالي از خطر نيست ؛ چرا كه احتمال آلودگي اين آبها به فضولات انساني و حيواني زياد بوده و مي تواند بيماري هاي مختلف انگلي ؛ باكتريايي و ويروسي را به بدن فرد منتقل كند . در صورت عدم دسترسي به آب مطمئن و سالم و ضرورت استفاده از آبهاي راكد و جاري ؛ توصيه مي شود پس از برداشت آب ؛ مدتي در حدود يك ربع ساعت اجازه داد تا مواد معلق موجود در آب ته نشين شده و سپس آب رويي را برداشت كرده و به مدت حداقل يك ربع ساعت جوشانده و سپس استفاده كرد . لازم به توضيح است كه اگر آب به "كيست آميب " آلوده باشد ؛ جوشاندن آب و يا استفاده از " پركلرين " جهت ضد عفوني كردن كافي نيست زيرا " كيست آميب " را از بين نبرده و مصرف چنين آبي فرد را به آلودگي آميبي ( اسهال آميبي ) مبتلا خواهد كرد .استفاده از فيلترهاي باكتريولوژيك خاص و يا استفاده از گاز اُزن جهت ضد عفوني كردن آب ؛ " كيست آميب " را از بين مي برد . در برنامه هاي زمستاني مي توان جهت تهيه آب ؛ برف تازه و تميز را آب كرده ؛ جوشانده و سپس مصرف نمود

همانطور كه قبلا اشاره شد ؛ جهت تامين املاح از دست رفته مي توان همراه غذاها از نمك بيشتري استفاده كرده و به اصطلاح غذاها را كمي شور نمود . در عين حال استفاده از قرص هاي جوشان كلسيم و قرص هاي حاوي ويتامينها و املاح نيز مفيد است

hamidtmoghaddam174@gmail.com

ارتفاع زد گي

ا رتفاع زدگي چيست و چرا عارض مي شود و چه بايد كرد ؟

در صعود به ارتفاعات ؛ عارضه شايع در بين افرادي كه كمتر به ارتفاعات صعود كرده اند ؛ عارضه معروف ارتفاع زدگي است . عوامل محيطي و فيزيوتوژيك مختلفي دست به دست هم داده و در نهايت ارتفاع زدگي عارض مي شود . اگر بصورت ساده و خلاصه وار بخواهيم اين عارضه را بررسي كنيم ؛ بايستي بگوييم كه با بالاتر رفتن از ارتفاعات ؛ از فشار هوا كاسته شده و مقدار اكسيژن موجود در هوا نيز رقيق تر مي شود . بدن انسان در كنار كار عضلاني شديد ( صعود از كوه ) كه اكسيژن بيشتري نياز دارد؛ با كاهش فشار هوا و نيز رقيق تر شدن اكسيژن موجود در هواي تنفسي مواجه مي گردد. كاهش فشار هوا سبب مي گردد كه اكسيژن كمتري در ريه ها جذب هموگلوبين خون شود و رقيق تر شدن اكسيژن نيز مشكل را دو چندان كرده و با هر دم ؛ مقدار كمتري اكسيژن وارد ريه ها شده و نهايتا اكسيژن كمتري جذب خون مي گردد . لذا بدن فرد با كمبود اكسيژن مواجه شده و فعل و انفعالات هورموني ويژه اي كه به دستور مغز صورت مي گيرد ؛ باعث بالارفتن فشار خون مي شود تا خون بيشتري از ريه ها عبور كرده و اكسيژن مورد نياز بدن جذب هموگلوبين شود . اين شرايط ( بالا رفتن فشار خون كمبود اكسيژن خون و فعاتيت شديد ) باعث بروز عارضه معروف " ارتفاع زدگي" مي شود كه با خستگي ؛ سردرد ؛ تمايل شديد به خواب ؛ احساس ضربان دردناك نبض در شقيقه ها؛ تهوع ؛ استفراغ .....مشخص مي گردد . تحت اين شرايط بايستي از ادامه صعود خودداري كرده و فرد را در محل مناسبي خوابانده و پتويي را زير سر او قرار داده و پاهاي او را بالاتر از بدنش نگه داشت . كشيدن دستمال خيس به سر و صورت و پيشاني و گيجگاه فرد باعث آرامش وي خواهد گرديد . خوراندن چاي و يا شربت آبليمو بسيار مناسب است . اگر ملاحظه شود كه با اين تدابير حال فرد بهتر نمي شود بايستي نسبت به انتقال او به ارتفاعات پايين تر اقدام نمود . چنين فردي پس از چند بار صعود به ارتفاعات بالاتر و اقامت در آن ارتفاعات ؛ كمتر دچار اين عارضه خواهد شد چرا كه " هم هوايي " انجام گرفته و بدن فرد به عوارض ارتفاعات بالاتر عادت خواهد كرد

(( حميد مقدم ))

GPS نكاتي در باره

عكس هوايي قلل ناز و كهار